DanLuat 2015

Thẩm phán với việc giải thích pháp luật

Chủ đề   RSS   
  • #510791 25/12/2018

    MinhPig
    Top 500
    Female
    Lớp 2

    Hồ Chí Minh, Việt Nam
    Tham gia:06/04/2018
    Tổng số bài viết (174)
    Số điểm: 3231
    Cảm ơn: 5
    Được cảm ơn 83 lần


    Thẩm phán với việc giải thích pháp luật

    Thẩm phán với việc giải thích pháp luật

    NGÔ CƯỜNG (Nguyên Vụ trưởng Vụ HTQT – TANDTC) - Các quy định của pháp luật thường cô đọng, mang tính khái quát cao, nhưng lại được áp dụng cho những trường hợp cụ thể muôn hình muôn vẻ xảy ra trong thực tiễn. Vì vậy, cần thiết phải giải thích pháp luật nhằm đảm bảo pháp luật được hiểu và áp dụng một cách thống nhất.

     1.Giải thích pháp luật là một nghĩa vụ của Thẩm phán

    Nhìn  chung, ở những quốc gia theo truyền thống thông luật hay truyền thống luật dân sự, việc giải thích pháp luật đều được trao cho Tòa án. Thông thường, các Thẩm phán giải thích pháp luật thông qua những vụ việc cụ thể được giải quyết tại Tòa án. Giải thích pháp luật là nghĩa vụ, là một phần công việc hàng ngày của Thẩm phán ở các quốc gia này.

    Việt Nam là một quốc gia theo truyền thống pháp luật XHCN, Tòa án không được trao cho quyền giải thích pháp luật. Quyền này được trao UBTVQH (khoản 2 Điều 74 Hiến pháp). Tòa án nhân dân tối cao chỉ có quyền đề nghị UBTVQH giải thích Hiến pháp, luật, pháp lệnh (khoản 1 Điều 159 Luật Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật năm 2015). Như vậy, các Thẩm phán Việt Nam không có quyền giải thích pháp luật.

    Tuy nhiên, như đã nói ở trên, do ngôn từ của các quy định của pháp luật là quá chung chung, nên Thẩm phán không thể không giải thích pháp luật khi áp dụng vào các vụ việc cụ thể. Và với quy định của Luật tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014 về việc áp dụng án lệ tại Tòa án, thì Thẩm phán cần phải diễn giải pháp luật khi xét xử các vụ án. Như vậy, cũng như Thẩm phán của các quốc gia trên thế giới, Thẩm phán Việt Nam có nghĩa vụ phải giải thích pháp luật trong hoạt động xét xử của mình.

    Cần phải nói thêm rằng, việc giải thích pháp luật của Thẩm phán (Tòa án) hoàn toàn khác về tính chất với giải thích pháp luật của UBTVQH. Nếu giải thích pháp luật của UBTVQH là có tính bắt buộc chung thì giải thích pháp luật của Thẩm phán (Tòa án) chỉ có hiệu lực đối với vụ án cụ thể mà Thẩm phán xét xử và chỉ được áp dụng cho những vụ án tương tự xảy ra trong tương lai nếu đó là án lệ.

    2.Phạm vi giải thích pháp luật của Thẩm phán

    Tocqueville đã nêu một trong ba đặc tính của quyền lực tư pháp là “phán quyết về những trường hợp riêng rẽ chứ không phát ngôn về các nguyên tắc chung”[i]. Và Peter J. Messitte, một thẩm phán liên bang Hoa Kỳ nói: “… các Thẩm phán thường có vai trò giải thích luật… thường quyết định các vụ kiện trên cơ sở hẹp nhất có thể … chỉ có thể cần thiết vừa đủ để quyết định vụ án.”[ii].

    Như vậy, Thẩm phán chỉ giải thích luật trong phạm vi vừa đủ để giải quyết vụ án. Nếu giải thích Luật vượt ra phạm vi vụ án hay nói cách khác là vượt ra khỏi “những trường hợp riêng rẽ”, thì giải thích đó là không có giá trị.

    3.Thẩm phán giải thích pháp luật như thế nào?

    Thông thường, có hai cách giải thích pháp luật. Cách thứ nhất là giải thích theo ngôn từ của điều luật phù hợp với nghĩa từ điển của ngôn từ được sử dụng để cấu tạo nên điều luật ấy. Cách thứ hai là giải thích theo mục đích của Bộ luật (hay là theo ý định của nhà làm luật) hoặc theo nguyên tắc chung của pháp luật. Hai cách giải thích này sẽ dẫn đến kết quả giải quyết vụ án khác nhau.

    Xin nêu một ví dụ cụ thể dưới đây:

    Ngày 13/8/1880, Palmer, một người đàn ông góa vợ đã viết di chúc mà trong đó ông dành một phần nhỏ tài sản của mình cho hai cô con gái, và phần còn lại dành cho cháu trai của ông là Elmer. Nếu Elmer chết trước hoặc chết mà không có con có thể thừa kế bất động sản này, thì toàn bộ tài sản đó sẽ thuộc về hai người con gái của ông.

    Nhưng hai năm sau khi lập di chúc, tháng 3/1884 ông Palmer cưới bà Bresse. Họ đã lập một hợp đồng rằng nếu bà Bresse sống lâu hơn ông Palmer thì bà sẽ được cấp dưỡng từ thu nhập của trang trại của ông Palmer. Elmer nghĩ rằng ông nội mình có thể sẽ thay đổi di chúc có lợi cho người vợ mới và sẽ gạt anh ta ra khỏi di chúc, do đó, Elmer đã giết ông của mình để thừa kế di sản.

    Tòa phúc thẩm New York xét xử vụ án vào năm 1889. Không một điều khoản nào trong đạo luật quy định phải phế truất quyền của kẻ giết người thừa kế từ người mà kẻ đó đã giết. Vấn đề đặt ra là Elmer có được thừa kế theo di chúc của ông anh ta hay không?

    Đa số ý kiến (hai trong số ba Thẩm phán) cho rằng không thể giải thích theo cách giải thích các từ ngữ mà phải giải thích theo ý định (dự tính) của nhà làm luật trong việc soạn thảo đạo luật đó. Theo tính hợp lý hoặc theo sự công bằng thì không bao giờ các nhà làm luật lại chấp nhận một người được hưởng di sản thừa kế theo cách giết người để lại di chúc. Sở dĩ họ không quy định đây là một trong những trường hợp bị phế truất quyền thừa kế là vì họ không thể lường được lại có trường hợp như vậy xảy ra trong thực tế. Do đó, cần vượt qua rào cản bởi ngôn ngữ chung được sử dụng trong các đạo luật. Thay vào đó, các Thẩm phán phải giải thích pháp luật dựa trên các phương ngôn nền tảng của luật thông pháp như “Không ai được phép giành lợi thế từ lỗi của chính người đó”. Các phương ngôn đó “được rút ra bởi chính sách công, có nền tảng trong luật pháp chung được thực hiện trong tất cả mọi quốc gia và không ở đâu bị bỏ qua bởi luật thành văn”. Elmer không được phép thừa kế di sản.

    Ý kiến của Thẩm phán còn lại cho rằng, luật đã quy định một cách rõ ràng là “không một di chúc bằng văn bản nào, hoặc bất kỳ phần nào của di chúc, trừ các trường hợp được đề cập dưới đây, bị hủy bỏ hoặc thay đổi khác”. Trường hợp của Elmer không được nêu trong các trường hợp của luật. Do đó, các Thẩm phán cần phải tuân thủ quy định này của luật. Nếu các Thẩm phán “lấp đầy” cho các đạo luật có khiếm khuyết với sự sáng tạo tư pháp có thể giải quyết vấn đề ngay lập tức, và thậm chí có thể mang lại công lý, nhưng điều này là đi vượt quá điều mà Thẩm phán nên làm (tức là Thẩm phán đã làm luật chứ không phải là giải thích luật).[iii]

    Như vậy, chúng ta thấy rằng một khi Thẩm phán quyết định giải thích pháp luật theo cách nào thì kết quả giải quyết vụ án sẽ theo cách đó.

    4.Kết luận

    Ở Việt Nam, chúng ta chưa có quan điểm thống nhất về việc Thẩm phán phải giải thích pháp luật cũng như về cách thức giải thích pháp luật của Thẩm phán trong xét xử các vụ án cụ thể. Điều này sẽ khó có thể hình thành nên những án lệ với đúng nghĩa của nó. Do đó, tôi nghĩ rằng TANDTC nên sớm có những hướng dẫn và bồi dưỡng trong ngành về vấn đề này.


    [i] Tocqueville: Nền dân trị Mỹ tập 1, tr232, Nxb Tri thức, 2007

    [ii] Phương thức hoạt động của Tòa án Hoa Kỳ, tr46, Nxb Văn hóa – Thông tin, 2007.

    [iii] Phần này được tóm tắt theo tài liệu của Giáo sư Marc Loth (nguyên là Thẩm phán TATC Hà Lan) tại « Hội thảo về áp dụng án lệ », Hà Nội tháng 12.2014.

    Nguồn: Tạp chí Tòa án Nhân dân tối cao

     

     
    517 | Báo quản trị |  

Like DanLuat để cập nhật các Thông tin Pháp Luật mới và nóng nhất mỗi ngày.

Thảo luận
  • #510803   25/12/2018

    anhkhoayentam
    anhkhoayentam
    Top 200
    Male


    Hồ Chí Minh, Việt Nam
    Tham gia:08/12/2015
    Tổng số bài viết (274)
    Số điểm: 2061
    Cảm ơn: 0
    Được cảm ơn 21 lần


    Khi được phân công giải quyết, xét xử vụ án hình sự Thẩm phán có những nhiệm vụ và quyền hạn sau: nghiên cứu hồ sơ vụ án trước khi mở phiên toà; tham gia xét xử các vụ án hình sự; tiến hành các hoạt động và biểu quyết những vấn đề thuộc thẩm quyền của Hội đồng xét xử; tiến hành các hoạt động tố tụng khác thuộc thẩm quyền của Toà án theo sự phân công của Chánh án Toà án.
     
    Trước đến nay, việc giải thích luật không phải là nghĩa vụ của thẩm phán. Có chăng chỉ giải thích cho các bên khi phiên tòa kết thúc hoặc giải thích hay không là do ý chí chủ quan của thẩm phán. Tuy nhiên, đó là những thẩm phán có tâm với nghề với các đương sự trong vụ án. Vì thế, pháp luật nên đưa ra một quy định nào đó để thẩm phán có thể giải thích luật cho các bên được hiểu, hoặc nếu không phải thẩm phán thì là một bộ phận nào đó trong hệ thống tòa án.
     
    Báo quản trị |  
  • #510805   25/12/2018

    thuytrangak
    thuytrangak
    Top 100
    Female
    Lớp 3

    Hồ Chí Minh, Việt Nam
    Tham gia:30/08/2017
    Tổng số bài viết (593)
    Số điểm: 4390
    Cảm ơn: 76
    Được cảm ơn 77 lần


    Quyền giải thích pháp luật được trao cho Tòa án là xu thế phát triển của hệ thống pháp luật trên thế giới hiện nay. Khi án lệ ở Việt Nam đã được công bố, thì đã đến lúc Việt Nam cần có quy phạm chính thức để ghi nhận quyền giải thích pháp luật của Tòa án, nhằm nâng cao tính hiệu quả và tính pháp lý trong hoạt động giải thích pháp luật

     
    Báo quản trị |  
  • #510808   25/12/2018

    DT_DA
    DT_DA
    Top 100
    Male
    Lớp 10

    Hồ Chí Minh, Việt Nam
    Tham gia:02/06/2017
    Tổng số bài viết (603)
    Số điểm: 13217
    Cảm ơn: 259
    Được cảm ơn 264 lần


    Hiện nay, việc ít giải thích luật của Tòa án rõ ràng chưa đáp ứng nhu cầu thực tế của cuộc sống. Bởi luật pháp dù được xây dựng công phu, ban hành liên tục cũng không thể tránh khỏi tình trạng chồng chéo và khoảng trống giữa các quy định. Điều đó càng đúng với hoạt động lập pháp nước ta hiện nay, khi nhiều văn bản quy phạm còn mang tính “khung”, “định hướng” để cơ quan quản lý dễ dàng sửa đổi, bổ sung bằng các văn bản dưới luật, dễ dẫn đến cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng luật. Việc Tòa án được trao quyền giải thích luật sẽ làm cho các quy định được dễ hiểu và dến tai người dân được dễ dàng và hiểu được ý của nó, như một số quy định chồng chéo cả người dân lẫn chính quyền đều lúng túng.
    Vì vậy như nhiều nước trên thế giới, việc giải thích Luật được giao cho Tòa án. Là hệ thống các cơ quan chuyên môn thường xuyên giải quyết những tranh chấp pháp lý ảnh hưởng tới đời sống nhân dân, tòa án nhân “nhân danh Nhà nước” giải thích cho các bên liên quan về căn nguyên, ý nghĩa, mục đích, giá trị áp dụng của từng quy phạm pháp luật. Mỗi bản án của tòa án sẽ dung hòa và thực tế hóa quy phạm pháp luật cụ thể, lý giải thế nào là áp dụng pháp luật đúng đắn. Tất cả đều hướng tới xây dựng niềm tin vào công lý và công bằng cho không chỉ mỗi đương sự trong một vụ án mà tới cả xã hội.
     
    Báo quản trị |  
  • #510940   27/12/2018

    nguyenphuong2804
    nguyenphuong2804
    Top 500
    Female


    Hồ Chí Minh, Việt Nam
    Tham gia:14/04/2018
    Tổng số bài viết (244)
    Số điểm: 1690
    Cảm ơn: 0
    Được cảm ơn 8 lần


    Thật ra việc thẩm phán được trao quyền giải thích quy định của pháp luật cũng có những điểm bất cập. Giả sử với một người thẩm phán công minh thì không nói gì, nhưng nếu trường hợp vị thẩm phán không công bằng, cố tình giải thích quy định theo hướng không chính xác gây ảnh hưởng đến quyền lợi của những người tham gia phiên tòa. Như vậy thì hại nhiều hơn lợi rồi.

     
    Báo quản trị |  
  • #510956   27/12/2018

    NgocHoLaw
    NgocHoLaw
    Top 500
    Chồi

    Hồ Chí Minh, Việt Nam
    Tham gia:03/09/2018
    Tổng số bài viết (211)
    Số điểm: 1370
    Cảm ơn: 2
    Được cảm ơn 19 lần


    Nhiều vụ án dân sự có thâm niên giải quyết đến vài chục năm cũng là do phần quy định của pháp luật còn quá chung chung. Vì những điều luật quy định quá chung chung và không rõ ràng trong khi đó thẩm phán thì lại không có quyền được giải thích điều luật. Mất thời gian xin ý kiến của cơ quan cấp trên để đưa ra hướng giải quyết. Mình thấy xu hướng phát triển hệ thống pháp luật trong tương lai nên trao quyền cho các thẩm phán có thể giải thích pháp luật. Như vậy, các vụ án sẽ có thể được giải quyết nhanh hơn, dưới sự giải thích của thẩm phán thì những phán quyết sẽ thấu tình đạt lý hơn.

     
    Báo quản trị |  
  • #510986   27/12/2018

    DT_DA
    DT_DA
    Top 100
    Male
    Lớp 10

    Hồ Chí Minh, Việt Nam
    Tham gia:02/06/2017
    Tổng số bài viết (603)
    Số điểm: 13217
    Cảm ơn: 259
    Được cảm ơn 264 lần


    Toà án được trao quyền giải thích Luật, mình nghĩ việc giải thích Luật là hoàn toàn hợp lý, để khi xét xử các vụ việc thì sẽ lý giải và đưa ra các câu chữ, giải thích Luật một cách dễ hiêu và phổ thông nhất cho người dân được tiếp thu và hiểu được ý trong Luật đưa ra, gần gũi với người dân hơn, cũng dễ hieur khi các quy định, luật, các văn bản PL đều rất khó hiểu và chồng chéo đối với người dân, vì vậy điều này là hoafnt oàn phù hợp trong bối cảnh hiện nay

     
    Báo quản trị |  

0 Thành viên đang online
-