DanLuat 2015

Một thí dụ cho thấy hệ quả của tam quyền phân lập

Chủ đề   RSS   
  • #65339 25/10/2010

    ngongoctrai

    Male


    Hà Nội, Việt Nam
    Tham gia:19/07/2008
    Tổng số bài viết (71)
    Số điểm: 2110
    Cảm ơn: 2
    Được cảm ơn 134 lần


    Một thí dụ cho thấy hệ quả của tam quyền phân lập

    Một thí dụ cho thấy hệ quả của tam quyền không phân lập

    Luật sư Ngô Ngọc Trai

    Lý thuyết về tam quyền phân lập được nêu ra đầu tiên bởi nhà triết học Hy Lạp cổ đại Aristoteles (384 - 322 TCN) và được hoàn thiện thành học thuyết hoàn chỉnh bởi nhà tư tưởng vĩ đại người Pháp là ông Montesquieu (1689 - 1755).

    Nội dung cốt lõi của học thuyết này cho rằng quyền lực nhà nước luôn có xu hướng mở rộng, lạm quyền. Để bảo vệ các quyền tự do của người dân trong mối quan hệ với nhà nước thì quyền lực nhà nước cần được giới hạn. Mặt khác quyền lực chỉ có thể được giới hạn bởi quyền lực. Do vậy để giữ cho quyền lực nhà nước không tiêu cực xâm phạm tới người dân thì quyền lực nhà nước không được tập trung mà cần phân chia.

    Học thuyết về tam quyền phân lập hay phân chia quyền lực là nền tảng cơ bản xây dựng lên các bản Hiến pháp tư sản trong đó tiêu biểu là Hiến pháp Hoa Kỳ. Theo đó quyền lực nhà nước được phân chia làm ba nhánh tồn tại độc lập, kiềm chế, giám sát lẫn nhau là lập pháp, hành pháp và tư pháp.

    Ở Việt Nam, trên cơ sở tiếp thu những tinh hoa kiến thức nhân loại và phù hợp với đường lối phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, mô hình tổ chức quyền lực nhà nước được thể hiện rõ ràng như sau: Nghị quyết đại hội 10 của Đảng cộng sản khẳng định: “Xây dựng cơ chế vận hành của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đảm bảo nguyên tắc tất cả quyền lực thuộc về nhân dân; quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp” (Văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 10 NXB chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006, trang 126).

    Việc tổ chức như vậy xuất phát từ mong muốn đảm bảo quyền lực thuộc về nhân dân, tránh xu thế lạm quyền của cơ quan nhà nước. Quyền lực nhà nước được phân công cho các cơ quan khác nhau thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp.

    Trong quá trình xây dựng chính sách và trong khi các văn bản luật của nhà nước đang trong quá trình hoàn thiện. Đã tồn tại một cơ quan nắm giữ cả ba quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp liên quan đến một vấn đề hết sức quan trọng.

    Cơ quan đó là UBND cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Đây là cơ quan hành pháp nhưng đã nắm giữ cả ba quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Cơ quan này đã sử dụng cả ba quyền trong việc thực hiện vai trò quản lý nhà nước về đất đai, cụ thể là việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng.

    Về quyền lập pháp

    Theo luật đất đai và các văn bản hướng dẫn thi hành thì các quy định về trình tự, thủ tục thu hồi đất, khung giá đất đền bù, danh mục các khoản hỗ trợ, chính sách tái định cư cho người có đất bị thu hồi được ban hành một phần bởi chính phủ và một phần bởi UBND cấp tỉnh, cùng là cơ quan hành pháp.

    Chính phủ ban hành các nguyên tắc chung, trình tự thủ tục thu hồi đất, danh mục các khoản hỗ trợ.

    Trên cơ sở đó UBND mỗi tỉnh ban hành khung giá đất, mức hỗ trợ và chính sách về tái định cư. Trong đó đáng lưu ý là về khung giá đất của tỉnh. Khung giá đất được UBND tỉnh ban hành mỗi năm là cơ sở để tính mức giá đền bù khi nhà nước thu hồi đất. Khung giá này luôn thấp hơn so với mức giá chuyển nhượng đất trên thị trường, do vậy người bị thu hồi đất luôn bị thiệt thòi.

    Các quy định do UBND tỉnh ban hành có giá trị thực thi không khác gì các điều luật do quốc hội ban hành, nó là cơ sở viện dẫn giải quyết các vụ việc của các Sở ban ngành, UBND cấp dưới và kể cả tòa án. Như vậy UBND tỉnh là cơ quan hành pháp nhưng đã thực hiện chức năng của cơ quan lập pháp, đó là ban hành luật.

    Về quyền hành pháp

    UBND tỉnh là cơ quan trực tiếp thực hiện các công việc thu hồi đất, đền bù, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng. UBND tỉnh chỉ đạo UBND cấp dưới và các sở ban ngành thực thi các quy định của chính phủ và của UBND tỉnh. Đây là vai trò chính của UBND tỉnh, vai trò của cơ quan hành pháp.

    Về quyền tư pháp

    Theo quy định của Luật đất đai năm 2003 và các văn bản hướng dẫn thi hành thì người dân có quyền khiếu nại UBND các cấp khi không đồng tình với quyết định thu hồi đất hoặc không đồng tình với mức bồi thường, hỗ trợ hoặc cho rằng việc thu hồi đất không thực hiện theo đúng trình tự thủ tục do chính phủ quy định. Người giải quyết khiếu nại không ai khác chính là chủ tịch UBND cấp quận, huyện và cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

    Các cơ quan này giải quyết việc khiếu nại về chính họ, do vậy xu hướng giải quyết đương nhiên họ sẽ bảo vệ quan điểm, việc làm trước đó của mình. Quyết định giải quyết khiếu nại của chủ tịch UBND tỉnh được thi hành, ai chống lại sẽ bị cưỡng chế.

    Như vậy UBND cấp tỉnh là cơ quan hành pháp nhưng đã giữ cả vai trò phán xét của cơ quan tư pháp.

    Hệ quả của tam quyền không phân lập

    Việc UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương là cơ quan hành pháp nhưng thực hiện cả quyền lập pháp và tư pháp dẫn đến tình trạng chuyên chế, độc đoán. Khi phát sinh bất đồng với người dân bị thiệt thòi, họ sẽ không quan tâm tới quyền lợi chính đáng của người dân, gạt bỏ đối thoại và sẵn sàng sử dụng bộ máy đàn áp. Người dân lâm vào tình trạng bế tắc khi mà người giải quyết khiếu nại chính là người xâm phạm. Trong tình huống này quyền lợi của người dân không có cách gì bảo vệ.

    Người dân không thể trông mong vào kết quả giải quyết khiếu nại của UBND các cấp. Để thoát ra khỏi hoàn cảnh bế tắc không có cách nào khác người dân phải vi phạm các quy định về trình tự thủ tục giải quyết khiếu nại, họ trông chờ ở cấp chính phủ và đó là lý do dẫn đến các vụ khiếu nại vượt cấp. Một số trường hợp chống đối lại quyết định của UBND các cấp và như thường thấy họ bị cưỡng chế thực hiện.

    Ở Việt Nam mỗi năm trong cả nước xảy ra hàng vạn vụ khiếu kiện về đất đai (1), điều này là minh chứng quan trọng cho thấy nguyên nhân không phải sai phạm, yếu kém ở một vài địa phương hay của một vài cán bộ. Rõ ràng đây là hệ quả thực tế của sai lầm trong phân công nhiệm vụ, thực thi chức năng cho một cơ quan nhà nước trong một lĩnh vực cụ thể. Khi chính sách pháp luật của nhà nước đang trong quá trình hoàn thiện, với vai trò quả lý nhà nước về đất đai, cơ quan này đã nắm giữ cả ba quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Hầu như trong tất cả các vụ việc thu hồi đất, giải phóng mặt bằng cơ quan này mặc nhiên ở trong tình thế hoàn toàn đối đầu với người dân.

    Để giải quyết vấn đề này cần sửa đổi Hiến pháp, các văn bản luật, xác định quyền sở hữu tư nhân của người dân đối với đất đai (2, 3). Từ đó xóa bỏ việc cơ quan hành pháp ban hành các quy định (thuộc thẩm quyền của cơ quan lập pháp) trong việc thực hiện vai trò quản lý nhà nước về đất đai.

    Ngoài ra cũng cần sửa lại các quy định của Luật đất đai và Luật khiếu nại tố cáo. Theo đó khi người dân không đồng tình với quyết định thu hồi đất của UBND có thể kiện ngay ra tòa án mà không cần phải qua UBND giải quyết khiếu nại lần đầu. Từ đó xóa bỏ việc cơ quan hành pháp giải quyết khiếu nại (thuộc thẩm quyền của cơ quan tư pháp).

    Ông Montesquieu đã viết trong cuốn sách kinh điển Bàn về tinh thần pháp luật (De L’esprit des lois) như sau : “Hãy xem người công dân trong các nước cộng hòa kia ở trong cảnh ngộ: Cơ quan cầm quyền vừa là kẻ thi hành luật và tự cho mình là kẻ lập pháp. Họ có thể tàn phá quốc gia bằng những ý chí chung sai lầm của họ. Mà họ còn nắm cả quyền xét xử nữa thì họ có thể đè nát mỗi công dân theo ý muốn của họ”(Bàn về tinh thần pháp luật, NXB lý luận chính trị, 2006, trang 107).

    Án tù giam dành cho 5 người đàn bà (4), nghề nghiệp làm ruộng tại thôn Do Lộ, xã Yên Nghĩa, Hà Đông, Hà Nội là một hệ quả điển hình về thân phận người dân khi một cơ quan nhà nước nắm cả ba quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp.

    Luật sư Ngô Ngọc Trai

    Tham khảo các bài viết

    1. Bài viết của báo Vietnamnet Đơn khiếu nại tố cáo vẫn chạy lòng vòng

    2. Bài viết của TS. Nguyễn Quang A “Công thổ quốc gia” hay sự “sáng tạo” kỳ quặc về sở hữu?

    3. Bài viết của GS.TSKH. Đặng Hùng Võ Công hữu đất đai không hợp với thời kỳ quá độ

    4. Bài viết của báo Vietnamnet Do Lộ, vì sao nên nỗi?

    Cập nhật bởi admin ngày 08/11/2010 10:29:18 AM Hiển thị ra trang chủ
     
    9933 | Báo quản trị |  

Like DanLuat để cập nhật các Thông tin Pháp Luật mới và nóng nhất mỗi ngày.

Thảo luận
  • #65429   26/10/2010

    Unjustice
    Unjustice
    Top 50
    Lớp 10

    Hồ Chí Minh, Việt Nam
    Tham gia:18/06/2010
    Tổng số bài viết (1342)
    Số điểm: 14949
    Cảm ơn: 152
    Được cảm ơn 1046 lần


    Chào bác Ngọc Trai!

    Vấn đề bác đề cập đến hoàn toàn chính xác. Nhưng đó là con đường duy nhất và tất yếu với tình hình hiện nay.


    Bởi vì tranh chấp giữa dân và chính quyền trong vấn đề thu hồi đất phần lớn là liên quan đến
    giá đền bù.

    1 - Để bảo đảm tính độc lập trong việc xác định giá đền bù chắc chắn không phải từ một bên có liên quan là UBND thế nhưng ở VN tổ chức nào đủ sức để đưa ra mức giá đó ? Vì thế Quốc hội chưa thể làm luật theo hướng trao quyền cho một tổ chức độc lập trong việc thực hiện nhiệm vụ nhạy cảm này. Đây là vấn đề lập pháp theo như bác nói, Quốc hội chỉ mới qui định khung nhưng thật chất "làm luật chi tiết " lại do UBND thực hiện.


    2 - Vấn đề hành pháp thì khỏi phải bàn vì nó là chức năng chuyên môn của UBND rồi.


    3 - Vấn đề tư pháp, đưa ra tòa xử nhưng tòa căn cứ vào đâu để xử, mời một tổ chức độc lập để định giá lại, không ổn vì nó trái với nguyên tắc luật khung trên kia đã trao quyền cho UBND. Vậy thì nếu để tòa xử thì cũng chỉ mang hình thức mà thôi vì chắc chắn tòa cũng phải viện dẫn lại văn bản qui định giá đền bù do UBND ban hành. Thôi thì đành để cho UBND giải quyết khiếu nại luôn cho tiện :((. Kiện cáo chi cho mất công vì kết quả cũng như nhau thôi mà.


    Từ phân tích trên cho thấy  rằng đối với vấn đề đất đai nếu chưa xây dựng được một tổ chức trung gian có đủ năng lực để xác định được giá thị trường, làm chuẩn cho các giao dịch giữa nhà nước và dân chúng thì cơ chế như trên vẫn còn tiếp diễn và là hệ quả tất yếu thôi. Nhưng để xây dựng được một tổ chức trung gian có đủ năng lực như trên thì còn là một chuyện dài nhiều tập.


    Bác đã đưa ra được vấn đề nhưng để giải quyết thấu đáo vấn đề không phải chỉ đơn giản là áp dụng nguyên tắc tam quyền phân lập một cách máy móc và đơn giản như lý thuyết đâu.

    Luật được sinh ra để phục vụ con người chứ không phải để cai trị.

     
    Báo quản trị |  
  • #65483   26/10/2010

    k3405
    k3405
    Top 500
    Lớp 1

    Nghệ An, Việt Nam
    Tham gia:30/11/2009
    Tổng số bài viết (133)
    Số điểm: 2584
    Cảm ơn: 13
    Được cảm ơn 16 lần


    Theo em thì bác ngoctrai nói hoàn toàn đúng đó chứ? em tuy hiểu biết không sâu về vấn đề này lắm vì đang là SV luật nhưng theo em thấy quốc hội ban hành luật ít mà chính phủ ban hành nghị định hướng dẫn thi hành thì nhiều, ví dụ như có 1 văn bản luật HN&GĐ thôi mà có biết bao nhiêu là nghị định hướng dẫn nào là thông tư liên tịch 01, 02, nghị định 68, 69,70 vân vân rồi thì là khi luật ban hành có hiệu thì chả ai chịu áp dụng đến khi chính phủ ban hành hướng dẫn thì mới áp dụng.

    Theo em thì bác Unjustice nói thế là không đúng cứ đổi lỗi cho cái này cái nọ mà không chịu nhìn thẳng vào sự thật thì đến bao giờ mới tiến bộ được

    http://kine.cyworld.vn/detail/12000100544/89

     
    Báo quản trị |  
  • #65488   26/10/2010

    Unjustice
    Unjustice
    Top 50
    Lớp 10

    Hồ Chí Minh, Việt Nam
    Tham gia:18/06/2010
    Tổng số bài viết (1342)
    Số điểm: 14949
    Cảm ơn: 152
    Được cảm ơn 1046 lần


    Mình có bảo là lý thuyết tam quyền phân lập của bác Trai sai đâu? Nó rất đúng nữa là đằng khác. Nhưng có áp dụng được cho chuyện đền bù giải tỏa đất đai hiện nay không. Câu trả lời là không bởi vì, như đã phân tích, cơ chế xác định giá đền bù, vấn đề cốt lõi, được giải quyết như thế nào. Nếu không giải quyết được thì áp dụng mô hình tam quyền phân lập chỉ là hình thức.

    Khi giải quyết vấn đề phải hiểu bản chất của vấn đề chứ không phải cứ áp dụng máy móc lý thuyết, rồi khi không giải quyết được lại bảo là lý thuyết đó không đúng.

    Thân.

    Luật được sinh ra để phục vụ con người chứ không phải để cai trị.

     
    Báo quản trị |  
  • #65524   26/10/2010

    nguyenphong83
    nguyenphong83
    Top 500
    Chồi

    Gia Lai, Việt Nam
    Tham gia:07/08/2009
    Tổng số bài viết (124)
    Số điểm: 1310
    Cảm ơn: 0
    Được cảm ơn 2 lần


    Rõ ràng phải xem xét lại quy định UBND tỉnh vừa ban hành khung giá đất, vừa chỉ đạo thực hiện bồi thường, hỗ trợ tái định cư, vừa giải quyết khiếu nại về bồi thường, hỗ trợ tái định cư. Như vậy khi sảy ra tranh chấp, người dân sẽ bị thiệt.

    Đối với cơ chế xác định giá đền bù: Hiện nay giá đền bù đất theo quy định còn chênh lệch nhiều so với giá đất thị trường. Uỷ ban nhân dân tỉnh ban hành khung giá đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư đã bao giờ tham vấn các tổ chức thẩm định giá chưa?, đã bao giờ lấy ý kiến nhân dân chưa?. Trong khi quy định về bồi thường hỗ trợ tái định cư là nơi ở mới phải bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Nhưng thực tế người dân nhận tiền đền bù, nhưng số tiền đền bù đó không đủ để mua một nơi ở mới bằng với nơi ở cũ, hoặc được chuyển đến nơi ở mới không bằng nơi ở cũ, rồi còn rất nhiều vấn đề về cư trú, việc làm, sinh hoạt...đã thoả đáng chưa?. 


    Để đảm bảo cơ chế đền bù được thoả đáng, cần phải có sự tham gia của các chuyên gia, các tổ chức định giá, ý kiến của nhân dân...trước khi ban hành quy định về khung giá đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư.
     
    Báo quản trị |  
  • #65574   26/10/2010

    chaulevan
    chaulevan
    Top 75
    Lớp 8

    Bình Định, Việt Nam
    Tham gia:26/02/2009
    Tổng số bài viết (759)
    Số điểm: 10998
    Cảm ơn: 339
    Được cảm ơn 586 lần


    Chào bạn,
    Mình đồng ý với bác Ngọc Trai rằng vấn đề hiện nay UBND đang giữ cả ba vai trò: lập pháp, hành pháp và tư pháp trong vấn đề quy định khung giá đất, bồi thường và hỗ trợ tái định cư.

    Tuy nhiên, mình không đồng ý với ý kiến của bác về vấn đề sửa đổi luật theo hướng "tư nhân hóa về đất đai". Theo suy nghĩ của mình, vấn đề công hữu đất đai là vấn đề vô cùng quan trọng trong định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Nếu chúng ta từ bỏ hình thức công hữu về đất đai, đồng nghĩa với việc chúng ta sẽ từ bỏ con đường đi lên chủ nghĩa xã hội. Sỡ dĩ tôi dám khẳng định như vậy vì lý do sau đây:
        - Chúng ta biết rằng tư liệu sản xuất quan trọng nhất của xã hội VN hiện nay là đất đai. Bởi lẽ, nước ta có gần 70% dân số là lao động nông nghiệp. Nếu tư hữu về đất đai, chúng ta có nguy cơ đẩy gần 70% dân số này đến chỗ không có tư liệu để sản xuất. Khi đất đai được tư hữu hóa, người có tiền sẽ mua đất với giá cao, tư bản nước ngoài sẽ mua đất với giá cao, trong khi đó người nông dân có biết bao nhiêu chuyện cần đến tiền ngay lập tức: cha mẹ đau, mình đau, con cái đi học, cái gì cũng cần tiền. Trong khi đó lao động nông nghiệp thì không thể có nhiều tiền để mà lo những khoản lớn như vậy. Vậy la bán đất dần, bán đất dần cho đến khi trở thành tay trắng. Không có tư liệu sản xuất, không có nghề, họ sẽ làm gì để sinh sống, các bạn thử tưởng tượng mà xem.

        Việc công hữu về đất đai phù hợp với xã hội ta hiện nay ở chỗ là nó tạo cho người nông dân ở nước ta có khả năng có tư liệu sản xuất, duy trì tư liệu sản xuất này ở mức cao nhất. Việc nhà nước có những ưu đãi nhất định trong lĩnh vực sản xuất nông lâm, ngư nghiệp, việc nhà nước ưu tiên và bảo vệ quỹ đất nông nghiệp hiện nay đã thực sự đem lại nhiều lợi ích cho người nông dân.

         Vi vậy, theo tôi, việc công hữu về đất đai ở Việt nam chúng ta không có lỗi. Nếu người dân có thiệt thòi trong việc bồi thường hỗ trợ tái định cư thì lỗi thuộc về việc tổ chức bộ máy nhà nước và sự chưa hoàn thiện của hệ thống pháp luật. Cho nên, vấn đề là chúng ta phải sửa đổi bộ máy nhà nước cho phù hợp, sửa đổi pháp luật cho hoàn thiện chứ không phải chuyển từ công hữu sang tư hữu.

    CV

     
    Báo quản trị |  
  • #67530   09/11/2010

    Unjustice
    Unjustice
    Top 50
    Lớp 10

    Hồ Chí Minh, Việt Nam
    Tham gia:18/06/2010
    Tổng số bài viết (1342)
    Số điểm: 14949
    Cảm ơn: 152
    Được cảm ơn 1046 lần


    Chào bạn Chaulevan!

    Vấn đề tư hữu hóa đất đai là vấn đề cực kỳ nhạy cảm và phải cân nhắc kỹ càng. Nhưng việc cho sở hữu hay không cho sở hữu đất đai cũng không giải quyết được vấn đề nông dân mất đất ngày nay. Bởi vì hiện nay họ vẫn bán đất (dưới danh nghĩa là chuyển quyền sử dụng đất) đó thôi. 


    Vậy bản chất của vấn đề là gì?

     
    Đó là chuyển đổi cơ cấu của nền kinh tế.

    Rõ ràng nông dân ta không thể đủ ăn chứ chưa nói đến làm giàu với chỉ vài trăm mét đất. Sản xuất nông nghiệp cần phải đạt được lợi thế theo qui mô, theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Việc tích tụ đất đai bắt buộc phải để cho diễn ra thì nền kinh tế đất nước mới mong phát triển được.


    Nhưng để hạn chế mặt trái của việc tích tụ đất đai là nhà nước phải tăng cường tài trợ vấn đề giáo dục, dạy nghề, tăng cường các thiết chế an sinh xã hội cho con em nông dân để họ có thể chuyển sang hoạt động trong các lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ.


    Tóm lại tư hữu hay không tư hữu đất đai chỉ là hình thức, còn vấn đề tích tụ đất đai trong quá trình phát triển vẫn cứ diễn ra. Nếu luật cho phép tư hữu thì quá trình đó sẽ diễn ra nhanh chóng hơn do nhà đầu tư an tâm hơn, các chế định có liên quan vấn đề sở hữu cũng dễ thực hiện hơn, thế thôi. Chúng ta không thể ngăn cản qui luật phát triển mà chỉ có thể điều chỉnh để hạn chế những ảnh hưởng bất lợi đối với xã hội của qui luật đó.


    Thân.

    Luật được sinh ra để phục vụ con người chứ không phải để cai trị.

     
    Báo quản trị |  

0 Thành viên đang online
-