Việc chuyển giao thẩm quyền chứng thực như đã nêu tuy có phù hợp với pháp luật như luật sư đã tư vấn nhưng cũng có nhiều vấn đề gây ra tranh cãi ở từng địa phương đó là:
Thứ nhất, tại sao những năm gần đây Bộ Tư pháp phải ban hành nhiều văn bản để nhắc nhỡ, hướng dẫn các địa phương chuyển giao thẩm quyền chứng thực hợp đồng, giao dịch sang tổ chức hành nghề công chứng, cụ thể các văn bản sau:
- Công văn số978/BTP-HCTP ngày 2/4/2009 gửi các Sở Tư pháp;
- Công văn số1939/BTP-BTTP ngày 18/6/2009 gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương;
- Công văn số3745/BTP-BTTP ngày 26/10/2009 gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương
- Công văn Số: 1213 /BTP-BTTP, ngày 29 tháng 4 năm 2010 của Bộ Tư pháp gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương
Nội dung Công văn có diện dẫn 2 văn bản làm cơ sở như sau:
1/-Thông tư số03/2008/TT-BTP ngày 25/8/2008 hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số79/2007/NĐ-CP, tại điểm 8 Thông tư này đã hướng dẫn như sau:“…Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh cần thực hiện các biện pháp phát triển tổ chức hành nghề công chứng ở địa phương; căn cứ vào tình hình phát triển của tổ chức hành nghề công chứng để quyết định giao các hợp đồng, giao dịch cho các tổ chức hành nghề công chứng thực hiện; trong trường hợp trên địa bàn huyện chưa có tổ chức hành nghề công chứng thì người tham gia hợp đồng, giao dịch được lựa chọn công chứng của tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn khác hoặc chứng thực của Uỷ ban nhân dân cấp xã theo quy định của pháp luật...”
2/-Nghị định số88/2009/NĐ-CP về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất, trong đó tại điểm b, khoản 4, Điều 26 Nghị định này có quy định giao cho Ủy ban nhân dân tỉnh có trách nhiệm: “ b)Thực hiện các biện pháp phát triển tổ chức hành nghề công chứng ở địa phương để đáp ứng yêu cầu công chứng hợp đồng, giao dịch về quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; xem xét, quyết định chuyển giao việc chứng thực các hợp đồng, giao dịch mà Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã đang thực hiện sang tổ chức hành nghề công chứng ở địa bàn cấp huyện mà tổ chức hành nghề công chứng đáp ứng được yêu cầu công chứng; đối với những nơi chưa có quyết định chuyển giao của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thì người tham gia hợp đồng, giao dịch có quyền lựa chọn công chứng hoặc chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã, cấp huyện theo quy định của pháp luật ”
Theo tôi, nguyên nhân phải đôn đốc, nhắc nhỡ các tỉnh nhiều lần là vì việc chuyển giao là không có cơ sở pháp lý rõ ràng vì:
- Thông tư số03/2008/TT-BTP ngày 25/8/2008 hướng dẫn phát triển các tổ chức hành nghề công chứng để quyết định chuyển giao chứ không phải giao quyền chuyển giao cho UBND các tỉnh.
- Nghị định số88/2009/NĐ-CP, mặc dù có đoạn nêu “…xem xét, quyết định chuyển giao việc chứng thực các hợp đồng, giao dịch mà Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã đang thực hiện sang tổ chức hành nghề công chứng ở địa bàn cấp huyện mà tổ chức hành nghề công chứng đáp ứng được yêu cầu công chứng…”
Xét về hình thức thì Nghị định số88/2009/NĐ-CP là Quy định về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất nhưng nội dung lại lấn sân sang lĩnh vực công chứng, chứng thực gây ra sự chồng chéo không nên có vì đất đai và công chứng, chứng thực là hai lĩnh vực hoàn toàn khác nhau do hai ngành quản lý: việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất thuộc Tài nguyên Môi trường còn chứng thực là của Tư pháp.
Ngoài ra, còn những vướng mắc trong thực tế tại nhiều địa phương là Ủy ban nhân dân các xã, phường đang thực hiện việc chứng thực theo Thông tư liên tịch số 04/2006/TTLT/BTP-BTNMT. Nay lại nhận được quyết định chuyển giao của UBND tỉnh nhung theo quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008, tại khoản 2 Điều 83 có quy định việc áp dụng văn bản quy phạm pháp luật như sau:
“2. Trong trường hợp các văn bản quy phạm pháp luật có quy định khác nhau về cùng một vấn đề thì áp dụng văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn.”
