Cách đây mấy tháng, trên Diễn đàn có bạn (có lẽ là sinh viên) hỏi về tổ chức phạm tội và trách nhiệm hình sự của các thành viên. Chủ đề này đã nhận được khá nhiều ý kiến đóng góp, trong đó có cả những chuyên gia gạo cội nhất của Diễn đàn. Tựu trung, các ý kiến cho rằng:
- Tổ chức phạm tội (dĩ nhiên không phải tổ chức tội phạm-ý là đã thực hiện tội phạm) không phải chủ thể chịu trách nhiệm hình sự vì pháp luật hình sự chỉ quy định trách nhiệm hình sự đối với cá nhân (thể nhân). Điều này tôi nghĩ chắc không ai phản đối.
- Khi tổ chức này chưa được thực hiện hành vi phạm tội thì các cá nhân không phải chịu trách nhiệm hình sự, trừ tội phạm thuộc lĩnh vực an ninh quốc gia. Tôi nghĩ, điều này chưa hẳn đúng.
Những người cùng đứng ra tổ chức, thành lập hoặc gia nhập một tổ chức như chủ đề đề cập thì thường không phải là người lương thiện và mục đích thành lập tổ chức cũng không phải để chơi cho vui. Chỉ có thể là một trong hai trường hợp: chưa có mục đích sẵn sẽ phạm tội gì hoặc đã định sẵn mục đích về một hoặc nhiều loại tội phạm.
· Chưa có mục đích sẽ phạm tội gì: Đây là trường hợp được coi là rất hạn hữu và trong thực tế khó xảy ra vì với nhân thân của các thành viên thì rất hiếm trường hợp chỉ thành lập tổ chức rồi để đó, không làm gì cả.
· Đã định mục đích về một hoặc nhiều loại tội phạm: Trường hợp này, tất cả các thành viên đã biết sẽ làm gì và ít nhất họ đều là đồng phạm vì nếu có phân công cụ thể thì có thể thuộc trường hợp phạm tội có tổ chức. Khi đó, việc thành lập nhằm vào tội phạm cụ thể nên đương nhiên, theo lý luận pháp luật hình sự, đây là một bước thuộc giai đoạn “chuẩn bị phạm tội”. Và như vậy, hiển nhiên, ít nhất các thành viên cũng phải chịu trách nhiệm hình sự nếu việc họ đã làm là nhằm thực hiện các tội rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng theo Điều 7 BLHS. Thực tiễn xét xử đối với các tội phạm thuộc an ninh quốc gia chỉ là thực tế hóa của luận điểm này.
Như bài ngày 10/01/2012 tôi đã đề cập: rất tiếc, các bạn sinh viên đã không có phản hồi lại sau khi tham khảo ý kiến của giảng viên. Trong trường hợp mình không có ý kiến riêng hoặc không có ý kiến bổ sung thì ít nhất, các bạn cũng có thể là cầu nối phản hồi ý kiến giữa Diễn đàn và giảng viên của mình để cuối cùng có thể có được kết quả tốt hơn. Được như vậy, tôi nghĩ, mọi người sẽ tham gia góp ý xôm tụ hơn và nhờ đó, chất lượng bài viết tranh luận sẽ cao hơn.
LS Cao Sỹ Nghị
101 Đào Duy Anh, Phường 9, quận Phú Nhuận TP. HCM
Email: caosynghi@gmail.com