Di chúc có hợp pháp không?

 

Luật sư cho em hỏi: Ông A không biết chữ, chỉ ký được tên "A". Ngày 10/1/1998, ông A lập di chúc, di chúc do ông B viết cho, cuối bản di chúc có ký tên "A" và chữ ký của ông B (chỉ có chữ ký và họ tên, không có lời xác nhận). Ngày 20/2/1998, tờ di chúc được chứng thực tại UBND xã. Cụ thể lời chứng của cán bộ tư pháp: "ông A minh mẫn khi lập di chúc và ký tên trước mặt Ban tư pháp xã", sau đó cán bộ tư pháp xã ký tên và có phần "thông qua UBND xã" có chữ ký và dấu của chủ tịch xã; tư pháp xã cũng yêu cầu ông A ký tên lần 2 (nhưng ko ghi rõ họ tên, chỉ có chữ ký) trên bản di chúc, ngay dưới chữ ký trên di chúc trước đó ngày 10/1/1998. Lời chứng của cán bộ tư pháp xã ko hề đề cập đến người làm chứng có ký trước mặt tư pháp xã hay không.
Thưa Luật sư! Như vậy, di chúc trên có hợp pháp không ạ? Ai là người có thẩm quyền viết lời chứng và chứng thực di chúc tại thời điểm năm 1998? Ông A không biết chữ, người làm chứng có 1 người và không có lời xác nhận, vậy có đúng pháp luật không ạ?
Em xin chân thành cảm ơn Luật sư!

Thưa luật sư, nếu đã là thừa kế theo di chúc thì quan hệ giữa ông A và ông B đâu có ý nghĩa gì đâu ạ!

Chào bạn hoangtuech1211!
         Luật sư Đặng Văn Cường, Đoàn luật sư thành phố Hà Nội trả lời câu hỏi của bạn như sau:
Bộ luật dân sự năm 1995 (có hiệu lực đến 01/01/2006) quy định về lập di chúc và chứng thực di chúc như sau:

"Điều 660. Di chúc có chứng nhận của Công chứng nhà nư­ớc hoặc chứng thực của Uỷ ban nhân dân xã, phư­ờng, thị trấn

Ng­ời lập di chúc có thể yêu cầu Công chứng nhà n­ước chứng nhận hoặc Uỷ ban nhân dân xã, phư­ờng, thị trấn chứng thực bản di chúc.

 

Điều 661. Thủ tục lập di chúc tại Công chứng nhà n­ước hoặc Uỷ ban nhân dân xã, ph­ường, thị trấn

Việc lập di chúc tại Công chứng nhà n­ước hoặc Uỷ ban nhân dân xã, ph­ường, thị trấn phải tuân theo thủ tục sau đây:

1- Ngư­ời lập di chúc tuyên bố nội dung của di chúc tr­ước công chứng viên hoặc ng­ười có thẩm quyền chứng thực của Uỷ ban nhân dân xã, ph­ường, thị trấn. Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực phải ghi chép lại nội dung mà ng­ười lập di chúc đã tuyên bố. Ng­ười lập di chúc ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc sau khi xác nhận bản di chúc đã được ghi chép chính xác và thể hiện đúng ý chí của mình. Công chứng viên hoặc ng­ười có thẩm quyền chứng thực của Uỷ ban nhân dân xã, ph­ường, thị trấn ký vào bản di chúc.

2- Trong tr­ường hợp ngư­ời lập di chúc không đọc đ­ược hoặc không nghe đư­ợc bản di chúc, không ký hoặc không điểm chỉ đư­ợc, thì phải nhờ ngư­ời làm chứng và ngư­ời này phải ký xác nhận trư­ớc mặt công chứng viên hoặc ng­ười có thẩm quyền chứng thực của Uỷ ban nhân dân xã, phư­ờng, thị trấn. Công chứng viên, ng­ười có thẩm quyền chứng thực của Uỷ ban nhân dân xã, ph­ường, thị trấn chứng nhận bản di chúc trư­ớc mặt ng­ời lập di chúc và ngư­ời làm chứng.

Điều 662. Ngư­ời không đ­ược chứng nhận, chứng thực di chúc

Công chứng viên, ngư­ời có thẩm quyền của Uỷ ban nhân dân xã, ph­ờng, thị trấn không đ­ược chứng nhận, chứng thực đối với di chúc, nếu họ là:

1- Ng­ười thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của ng­ười lập di chúc;

2- Ng­ười có cha, mẹ, vợ hoặc chồng, con là ng­ười thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật;

3- Ng­ười có quyền, nghĩa vụ về tài sản liên quan tới nội dung di chúc.".

           Theo thông tin mà bạn nêu trên thì nội dung di chúc của ông A đã được ông B ghi chép và ông A đã ký tên. Tại thời điểm chứng thực di chúc, cán bộ tư pháp không ghi chép lại nội dung di chúc mà vẫn lấy văn bản đã được ông B ghi chép và có chữ ký của ông A để chứng thực là không tuân thủ pháp luật. Tuy nhiên, nếu tại thời điểm chứng thực, cán bộ tư pháp có đọc lại toàn văn di chúc đó, ông A vẫn đồng ý và ký tên có chứng thực của UBND cấp xã thì di chúc đó vẫn có hiệu lực (vẫn thể hiện được ý chí cuối cùng của người lập di chúc). Nếu ông B không thuộc trường hợp được làm chứng di chúc mà lại tham gia lập di chúc với tư cách là người làm chứng thì di chúc đó có thể bị vô hiệu.

Chào bạn!
Ông B là người làm chứng chứ

Điều 656 BLDS: "Trong trường hợp người lập di chúc không thể tự mình viết bản di chúc thì có thể nhờ người khác viết, nhưng phải có ít nhất là hai người làm chứng. Người lập di chúc phải ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc trước mặt những người làm chứng; những người làm chứng xác nhận chữ ký, điểm chỉ của người lập di chúc và ký vào bản di chúc..."

Ơ đây ông B là người viết hộ ông A bản di chúc trên.

Chào bạn!
Đúng như bạn nói, nhưng trên thực tế thì không dễ đâu

Chào bạn

Chào bạn!
Đúng như bạn lo ngại thì những gì bạn nêu cũng chỉ là lời trình bày của ông B, và cán bộ xã sẽ bảo vệ "cái sai" của mình.
Tuy nhiên, phải khởi kiện tại Tòa án thì mới xác định được chứng cứ nào mạnh hơn, vì ngoài yếu tố này còn có các tình tiết, chứng khác khác nữa.

Chào bạn!
Thẩm quyền chứng thực vào thời điểm này theo nghị định 31/CP ngày 18/5/1996 của Chính phủ.

Điều 19.- Uỷ ban nhân dân quận, huyện, thị xã thuộc tỉnh chứng thực các việc do pháp luật quy định và chứng thực bản sao giấy tờ từ bản chính, trừ các việc được quy định tại khoản 1, 2 Điều 18 của Nghị định này.

Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn chứng thực việc từ chối nhận di sản, chứng thực di chúc và các việc khác do pháp luật quy định."

Theo thông tư1411/TT-CC ngày 03/10/1996 của Bộ Tư pháp tại mục C, chương II:
"UỶ BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ

Uỷ ban nhân dân cấp xã thực hiện các việc công chứng sau đây:

1. Công chứng di chúc;

2. Chứng thực việc từ chối nhận di sản;

3. Chứng thực các việc khác theo quy định của pháp luật.

Chủ tịch hoặc Phó chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp xã phụ trách tư pháp thực hiện việc chứng thực các yêu cầu công chứng thuộc thẩm quyền của Uỷ ban nhân dân cấp xã và chịu trách nhiệm cá nhân trước pháp luật về việc chứng thực do mình thực hiện; không được uỷ quyền trong việc chứng thực."

Như vậy, Chủ tịch hoặc Phó chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp xã phụ trách tư pháp có thẩm quyền trong việc ký chứng thực di chúc